Zwolnienia grupowe po przejęciu – jak przygotować firmę na restrukturyzację zatrudnienia

VeloBank poinformował o zamiarze przeprowadzenia zwolnień grupowych obejmujących maksymalnie 950 pracowników. Proces ma potrwać etapowo do 31 marca 2027 roku. Decyzja zapadła po zakończeniu migracji działalności detalicznej Citi Handlowego i jest elementem budowy docelowej struktury organizacyjnej. Zwolnienia dotkną zarówno pracowników przejętej jednostki, jak i dotychczasowych zatrudnionych w VeloBanku.

Bank zakończył konsultacje ze związkami zawodowymi, ale nie udało się osiągnąć porozumienia. Oznacza to, że pracodawca będzie musiał zrealizować proces w trybie jednostronnym, co wiąże się z dodatkowymi ryzykami prawnymi i reputacyjnymi.

Każda fuzja, przejęcie lub inna restrukturyzacja organizacyjna niesie ze sobą ryzyko dublowania stanowisk i nadwyżek zatrudnienia. Zgodnie z polskim prawem, zwolnienia grupowe podlegają szczególnym obowiązkom: konsultacjom z zakładowymi organizacjami związkowymi, okresowi ochronnemu, a także wypłacie odpraw. Brak porozumienia, jak w przypadku VeloBanku, nie wstrzymuje procesu, ale może skutkować sporami sądowymi i negatywnym odbiorem wizerunkowym.

Przedsiębiorcy planujący podobne działania powinni pamiętać, że kluczowe znaczenie ma nie tylko zgodność z Kodeksem pracy, ale również transparentna komunikacja z zespołem. Nieprzeprowadzenie rzetelnych konsultacji lub pominięcie ustawowych kryteriów doboru do zwolnienia może prowadzić do roszczeń odszkodowawczych.

Aby proces restrukturyzacji zatrudnienia przebiegł sprawnie i zgodnie z prawem, warto skorzystać z następującej listy działań:

(a) Ludzie i role: Upewnij się, że dział HR, kadra zarządzająca oraz radca prawny/obsługa prawna znają procedury zwolnień grupowych. Ważne jest też zaangażowanie menedżerów liniowych w proces selekcji pracowników według obiektywnych kryteriów (np. staż, kwalifikacje, wyniki). Nie zapomnij o wyznaczeniu osoby odpowiedzialnej za komunikację wewnętrzną i zewnętrzną.

(b) Sytuacje nietypowe: Rozważ przypadki brzegowe, takie jak: pracownicy w trakcie urlopu macierzyńskiego/wychowawczego, osoby objęte szczególną ochroną przed zwolnieniem (np. działacze związkowi, przedstawiciele rady pracowników), a także koordynacja zwolnień w różnych lokalizacjach i działach. Sprawdź, czy procedura obejmuje możliwość wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy lub płacy jako alternatywę dla zwolnienia.

(c) System i narzędzia: Twój system kadrowo-płacowy powinien umożliwiać szybkie generowanie danych o stażu, wynagrodzeniach i okresach ochronnych. Przygotuj szablony dokumentów (wypowiedzenia, porozumienia, świadectwa pracy) oraz harmonogram etapów. Warto też wdrożyć narzędzie do monitorowania terminów ustawowych, np. terminów konsultacji czy wypowiedzenia.

(d) Przegląd wewnętrzny: Zleć audyt kadrowy co najmniej na 3 miesiące przed rozpoczęciem procesu. Audyt sprawdzi poprawność ewidencji czasu pracy, uprawnień urlopowych, ewentualnych nadgodzin i umów cywilnoprawnych. Taka weryfikacja pozwoli uniknąć błędów formalnych, które mogłyby podważyć zgodność z prawem zwolnień grupowych.

Już na etapie analizy przed przejęciem warto przeprowadzić due diligence kadrowe. Obejmuje ono ocenę struktury zatrudnienia, kosztów osobowych, umów zbiorowych oraz ryzyk związanych z ewentualnymi roszczeniami. Po przejęciu audyt wewnętrzny pozwoli zweryfikować wdrożenie procedur i zgodność działań z przepisami. W przypadku VeloBanku – podobnie jak każdej innej spółki – solidne przygotowanie mogłoby zwiększyć szanse na zawarcie porozumienia ze związkami zawodowymi i zminimalizować konflikt.

Niezależnie od branży, każda firma przechodząca fuzję, przejęcie lub znaczącą restrukturyzację powinna traktować proces zwolnień grupowych jako integralny element zarządzania ryzykiem prawnym i personalnym. Kluczowe jest wczesne zaangażowanie specjalistów ds. prawa pracy i kadr, przeprowadzenie dokładnej analizy wewnętrznej oraz otwarta komunikacja ze stroną społeczną. Przypadek VeloBanku – bez porozumienia ze związkami – pokazuje, że nawet duże podmioty mogą napotkać trudności, jeśli zabraknie odpowiedniego przygotowania.