Podatki
Zniesienie sankcji w PIT/CIT i zmiany w TPR: jak przygotować firmę na nowe przepisy?
Projekt nowelizacji ustaw o PIT i CIT, którym we wtorek zajmie się rząd, zakłada całkowitą rezygnację z sankcji polegającej na utracie prawa do zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodu w przypadku płatności na rachunek spoza wykazu VAT lub z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności. Zmiana, która wejdzie w życie 1 stycznia 2027 r., to odpowiedź na wdrożenie Krajowego Systemu e-Faktur i jeden z elementów szerszego pakietu deregulacyjnego dla biznesu. Równocześnie uproszczeniu ulegają przepisy o cenach transferowych.
Co się zmienia w PIT i CIT?
Według projektu przygotowanego przez Ministerstwo Finansów od 1 stycznia 2027 r. zniesiona zostanie sankcja, która obecnie pozbawia przedsiębiorcę prawa do zaliczenia do kosztów podatkowych wydatku powyżej 15 tys. zł, jeśli płatność trafi na rachunek spoza oficjalnego wykazu VAT („biała lista”) lub nie zostanie dokonana z użyciem mechanizmu podzielonej płatności (MPP). Po zmianie nabywca nadal będzie ponosił odpowiedzialność solidarną za zaległości podatkowe dostawcy na gruncie ustawy o VAT, ale nie straci kosztu w PIT/CIT.
Projekt nowelizuje także przepisy dotyczące informacji o cenach transferowych (TPR). Zgodnie z aktualnym projektem uproszczenia dotyczące TPR mają być stosowane już do informacji składanej za rok podatkowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2025 r. – czyli do TPR za 2026 r., składanego w 2027 r. Prawo do podpisania dokumentu TPR zyska każdy pełnomocnik upoważniony do elektronicznego składania deklaracji, a nie tylko kierownik jednostki czy profesjonalny pełnomocnik. Ponadto zlikwidowany zostanie obowiązek składania oświadczenia o rynkowości cen i sporządzeniu dokumentacji zgodnie ze stanem rzeczywistym, a mikro- i mali przedsiębiorcy zostaną zwolnieni z podawania w TPR wskaźników finansowych.
Nowela doprecyzowuje również przepisy o korektach cen transferowych (korektach kompensacyjnych). Obecnie istnieją wątpliwości, czy korekty takie są dopuszczalne między podmiotami krajowymi. Zmiana jednoznacznie wskazuje, że rygorystyczny wymóg posiadania podstawy prawnej do wymiany informacji podatkowych dotyczy tylko sytuacji, gdy kontrahent powiązany nie ma siedziby, zarządu ani miejsca zamieszkania w Polsce.
Dlaczego te zmiany są ważne dla przedsiębiorców?
Zniesienie sankcji za płatności poza wykazem VAT oznacza, że przedsiębiorcy nie będą już musieli obawiać się utraty kosztu podatkowego w przypadku błędów swoich kontrahentów. To istotne uproszczenie, zwłaszcza w kontekście rosnącej liczby transakcji objętych KSeF – system ma uszczelnić podatki, a tym samym zmniejszyć potrzebę takich restrykcji. Jednocześnie nadal obowiązywać będzie odpowiedzialność solidarna na VAT, co wymaga starannej weryfikacji kontrahentów.
Zmiany w TPR odciążają przede wszystkim małe firmy – zwolnienie z podawania wskaźników finansowych upraszcza raportowanie. Uelastycznienie zasad podpisywania TPR i likwidacja oświadczenia o rynkowości cen to kolejne kroki w stronę redukcji biurokracji. Doprecyzowanie przepisów o korektach cen transferowych usuwa niepewność prawną w transakcjach krajowych, co może zachęcić do częstszego ich stosowania.
Jak przygotować firmę na nowe przepisy? Praktyczna lista działań
Aby płynnie przejść na nowe regulacje i wykorzystać szanse, jakie niosą, warto podjąć następujące kroki:
(a) Ludzie i role – poinformuj księgowość i osoby odpowiedzialne za płatności, że od 1 stycznia 2027 r. nie będą już musiały śledzić, czy każda faktura powyżej 15 tys. zł została opłacona zgodnie z MPP lub na konto z białej listy, aby zachować koszt w PIT/CIT. Nadal jednak trzeba monitorować odpowiedzialność solidarną na VAT – odpowiednie szkolenie działu finansowego i osób akceptujących płatności. W obszarze TPR – ustal, kto w firmie może być pełnomocnikiem do podpisywania dokumentu; od 2026 r. (roku podatkowego) każdy upoważniony pracownik będzie mógł to robić.
(b) Sytuacje nietypowe – sprawdź, czy procedury firmowe przewidują przypadki, gdy kontrahent nie ma aktywnego VAT lub rachunek nie widnieje na białej liście. Nawet bez sankcji kosztowej warto w takich sytuacjach rozważyć skorzystanie z MPP lub dodatkowe zabezpieczenia, aby uniknąć odpowiedzialności solidarnej. W TPR – mikro- i małe firmy nie muszą już podawać wskaźników finansowych, ale pamiętaj, że nowe zasady dotyczą już TPR za 2026 r., więc przygotuj raport zgodnie z uproszczeniami.
(c) System i narzędzia – zaktualizuj oprogramowanie księgowe i systemy ERP tak, aby po 1 stycznia 2027 r. nie blokowały automatycznie zaliczenia do kosztów transakcji z nietypowymi płatnościami. Jednocześnie zachowaj funkcję weryfikacji kontrahentów na białej liście – będzie ona potrzebna do zarządzania ryzykiem VAT. Dla TPR – sprawdź, czy system raportowania pozwala na pominięcie wskaźników finansowych w przypadku mikro- i małych firm.
(d) Przegląd wewnętrzny – przed wejściem w życie nowelizacji przeprowadź audyt procesów płatniczych i rozliczeń kosztów. Oceń, czy Twoja firma prawidłowo dokumentuje transakcje, zwłaszcza te powyżej 15 tys. zł. W obszarze cen transferowych zweryfikuj, czy obecne korekty kompensacyjne są stosowane zgodnie z przepisami – po zmianie krajowe korekty będą jawnie dopuszczalne. Dla TPR – upewnij się, że osoby podpisujące raport mają odpowiednie upoważnienia elektroniczne.
Rola audytu i doradztwa we wdrożeniu zmian
Zniesienie sankcji to nie tylko ulga, ale także sygnał, że system podatkowy staje się bardziej oparty na danych z KSeF. Warto skorzystać z doradztwa rachunkowo-finansowego, aby przeanalizować, jak zmiany wpłyną na procesy w firmie. Audyt wewnętrzny może pomóc w identyfikacji ryzyk związanych z odpowiedzialnością solidarną na VAT oraz w optymalizacji procedur płatniczych. W przypadku cen transferowych ekspert pomoże dostosować dokumentację do nowych uproszczeń i uniknąć błędów przy korektach.