Drugi próg PIT a wynagrodzenia: co firma powinna przygotować już teraz

7 sierpnia 2026 r. w programie „Tłit” Wirtualnej Polski ministra funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz odniosła się do zapowiedzi ministra finansów Andrzeja Domańskiego dotyczących prac nad budżetem, który ma uwzględnić podwyższenie drugiego progu podatkowego i kwoty wolnej od podatku. Jak relacjonowano w programie, minister finansów tłumaczy, że prace trwają, ale żadne decyzje nie zapadły.

Ministra przedstawiła stanowisko swojej formacji: postuluje podniesienie drugiego progu podatkowego ze 120 tys. zł do 140 tys. zł rocznego dochodu. Wypowiedź zawierała też krytykę obecnego systemu, w którym – jak mówiła – ryczałtowcy zarabiający 1,5–3 mln zł płacą 12–14 proc., część nauczycieli i średnio zarabiających wpada w próg 32 proc., a duże cyfrowe korporacje zagraniczne płacą efektywnie 0,5 proc. Podkreśliła, że obowiązujący próg „wjeżdża w ludzi” i bywa odbierany jako „karanie za nadgodziny”.

Zmiana progu podatkowego nie zmienia bezpośrednio kosztów pracodawcy, ale silnie wpływa na wynagrodzenia netto pracowników. Osoba, która w trakcie roku przekracza próg dochodów, od kolejnej wypłaty otrzymuje niższe wynagrodzenie – w skrajnych przypadkach, jak obrazowo ujęła ministra, „w listopadzie 1/3 pensji mniej”. To odczucie pracownika przekłada się na realne ryzyko dla firmy: niezadowolenie, rotację, presję na podwyżki.

Przedsiębiorcy powinni patrzeć na próg PIT jak na element planowania finansowego. Jeśli próg zostanie podniesiony, część pracowników otrzyma wyższe wynagrodzenie netto bez zmiany kosztów pracodawcy – ale dopiero po wejściu przepisów w życie. Jeśli próg pozostanie bez zmian, kolejni pracownicy będą w niego „wpadać” wraz ze wzrostem płac i premii. W obu scenariuszach kluczowe jest sprawdzenie, czy systemy płacowe i procesy kadrowe są gotowe na szybkie dostosowanie.

Przygotowanie firmy na zmiany w PIT warto zacząć od analizy, która obejmie nie tylko dział księgowości, ale też kadry, menedżerów i pracowników. Poniżej lista konkretnych działań.

1) Przeanalizuj strukturę wynagrodzeń: sprawdź, którzy pracownicy mogą w tym lub przyszłym roku przekroczyć próg 120 tys. zł dochodu (uwzględnij premie, nadgodziny, trzynastki i inne składniki). 2) Przygotuj scenariusze: wylicz wynagrodzenia netto dla obecnych stawek oraz dla wariantu z progiem 140 tys. zł i wyższą kwotą wolną, aby wiedzieć, jak zmiana wpłynie na budżet i atrakcyjność ofert pracy. 3) Sprawdź system płacowy: czy oprogramowanie pozwala na szybką zmianę parametrów progów i kwoty wolnej, czy wymaga ręcznej ingerencji i jakie dane trzeba zaktualizować. 4) Przejrzyj politykę premiową pod kątem efektu progu – nagrody wypłacane w jednym miesiącu mogą „przebić” próg i zniechęcić pracowników; rozważ, jak komunikować zasady, aby uniknąć zaskoczenia.

5) Zaplanuj komunikację wewnętrzną: poinformuj pracowników, że zmiany netto zależą od uchwalonych przepisów i że firma na bieżąco aktualizuje rozliczenia. Unikaj składania obietnic co do wysokości wynagrodzeń przed publikacją ustawy. 6) Zaktualizuj budżet: niższe zaliczki oznaczają wyższe wynagrodzenia netto pracowników – jeśli planujesz podwyżki, przelicz ich koszt; jeśli nie, rozważ, czy oszczędności po stronie pracownika wpłyną na oczekiwania płacowe. 7) Wykonaj przegląd wewnętrzny rozliczeń PIT za ostatnie okresy: sprawdź, czy zaliczki były naliczane prawidłowo, czy deklaracje PIT-11 zgadzają się z listami płac i czy nie ma błędów, które ujawnią się przy ewentualnej kontroli.

Przygotowanie do zmiany przepisów to dobry moment na przegląd procesów kadrowo-płacowych. Zewnętrzny audyt lub przegląd wewnętrzny pozwala sprawdzić, czy polityka wynagrodzeń, umowy, regulaminy i systemy informatyczne są spójne oraz czy dział kadr i księgowości poradzi sobie z nagłą zmianą parametrów podatkowych.

Warto przy tym rozdzielić role: doradca kadrowy pomoże ocenić politykę wynagrodzeń i komunikację z pracownikami, a doradca rachunkowo-finansowy – modelowanie budżetu i kontrolę wewnętrzną rozliczeń. W przypadku wątpliwości co do poprawności naliczonych zaliczek przydatny będzie audyt finansowy lub doradztwo podatkowe, aby zidentyfikować ryzyka i błędy zanim zauważy je organ podatkowy.

Niezależnie od tego, czy chodzi o dużą korporację, czy firmę zatrudniającą kilkanaście osób, zmiana progu PIT i kwoty wolnej wpływa na wynagrodzenia netto pracowników i wymaga przygotowania. Firmy, które wcześniej przeanalizują strukturę płac, przetestują systemy i przygotują scenariusze, zyskają czas i unikną błędów w rozliczeniach.

Najważniejsze jest, aby nie czekać na ostateczne decyzje rządu. Prace nad budżetem trwają, a co za tym idzie – warianty zmian mogą się zmieniać. Gotowość na różne scenariusze to element dobrego zarządzania finansami firmy, niezależnie od ostatecznego kształtu nowych przepisów.