Nowelizacje podatków 2026-2027: co firma musi sprawdzić przed zmianami

21 lipca 2026 rząd przyjął trzy projekty nowelizacji. W PIT i CIT kluczową zmianą jest likwidacja sankcji za dokonanie płatności na konto kontrahenta spoza białej listy oraz za pominięcie mechanizmu podzielonej płatności (split payment) – ale tylko w zakresie podatków dochodowych. Sankcje VAT pozostają bez zmian. Likwidacja wejdzie w życie 1 stycznia 2027 r., co wiąże się z planowanym wdrożeniem KSeF i kar za jego niestosowanie.

Zmiany obejmą również ceny transferowe: uproszczone zostaną zasady podpisywania informacji TPR (m.in. możliwość podpisu przez pełnomocnika) oraz zniesiony obowiązek podawania wskaźników finansowych dla mikro i małych firm. Wprowadzono też doprecyzowanie dotyczące korekt cen transferowych między podmiotami krajowymi.

W VAT nowelizacja dotyczy eksportu i importu. Dla eksportu dodano alternatywne dowody potwierdzające wywóz towarów poza UE (np. dokumenty przewozowe, potwierdzenie operatora pocztowego, dokument celny z oświadczeniem nabywcy), co ułatwi zastosowanie stawki 0% VAT bez konieczności posiadania dokumentu celnego. W imporcie zniesiono obowiązek składania zabezpieczenia i potwierdzenia rejestracji jako czynny podatnik VAT przy rozliczaniu VAT w deklaracji. Deklaracje importowe będą składane wyłącznie elektronicznie.

Akcyza: zmiana opodatkowania z wkładów do e-papierosów na tzw. „doły” (bazy zasilająco-sterujące) – od 1 stycznia 2027 stawka akcyzy na urządzenia do waporyzacji wzrośnie z 40 zł do 50 zł za sztukę, a na płyn do e-papierosów z 1,80 zł do 2,20 zł za ml. Zmiana ma uszczelnić system i przynieść budżetowi 435 mln zł rocznie.

Choć rząd nazywa zmiany deregulacją, dla firm oznaczają one konieczność dostosowania procedur. Zniesienie sankcji w PIT/CIT to nie całkowita wolność – sankcje VAT pozostają, a w tle jest KSeF, który wymusi nowe obowiązki. Z kolei nowe możliwości dokumentowania eksportu dają elastyczność, ale pod warunkiem, że firma potrafi zgromadzić i przechować wymagane dowody.

Zmiany w akcyzie uderzają w branżę e-papierosów – trzeba przeliczyć stawki, zmienić cenniki i dostosować opodatkowanie produktów. W cenach transferowych uproszczenia zmniejszą biurokrację, ale nadal wymagają rzetelnego raportowania. Dla firm działających międzynarodowo nowe zasady importu i eksportu VAT mogą uprościć rozliczenia, ale wymagają aktualizacji systemów księgowych.

Aby uniknąć błędów i sankcji, warto przeprowadzić audyt wewnętrzny w kilku obszarach. Oto konkretne kroki rekomendowane dla każdej firmy, której dotyczą nowe regulacje.

Ludzie i role: (a) Osoby odpowiedzialne za płatności (księgowość, AP) muszą wiedzieć, że od 2027 r. przelew na konto spoza białej listy nie wyklucza kosztu w PIT/CIT, ale wciąż grozi sankcją VAT. (b) Działy eksportu i logistyki powinny zapoznać się z nowymi alternatywnymi dowodami wywozu – i umieć je prawidłowo zbierać. (c) Przy cenach transferowych – mikro i mali przedsiębiorcy korzystają ze zwolnienia ze wskaźników finansowych w TPR, ale muszą pamiętać o nowych zasadach podpisywania.

Sytuacje nietypowe: (a) Gdy kontrahent nie ma rachunku na białej liście – procedura musi przewidywać, że płatność jest dopuszczalna (sankcja VAT tylko przy braku split payment?), ale warto skonsultować z doradcą podatkowym. (b) W eksporcie – jeśli administracja celna kraju docelowego nie wyda dokumentu potwierdzającego przywóz, firma może użyć innych dowodów, ale musi je przechowywać przez odpowiedni okres. (c) W imporcie – zniesienie zabezpieczenia dotyczy tylko podatników rozliczających VAT w deklaracji, ale system musi generować odpowiednie deklaracje.

System i narzędzia: (a) System księgowy powinien umożliwiać przypisanie alternatywnych dokumentów do faktur eksportowych (np. skany dokumentów przewozowych, potwierdzenia operatora). (b) W przypadku akcyzy – konieczna aktualizacja słowników towarów i stawek akcyzy na urządzenia wielorazowe (doły) oraz płyny. (c) Oprogramowanie do raportowania cen transferowych (TPR) musi obsługiwać nowe uproszczenia dla mikro/małych firm.

Przegląd wewnętrzny: Przed 1 stycznia 2027 r. warto przeprowadzić audyt procesów podatkowych (np. w zakresie dokumentowania eksportu, płatności, akcyzy). Pozwoli to wykryć luki w ewidencji i dostosować procedury do nowych przepisów. Przegląd można zlecić audytorowi zewnętrznemu lub wewnętrznemu działowi kontroli.

Zmiany w przepisach to dobry moment, aby zweryfikować spójność dokumentacji finansowej i podatkowej. Audyt wewnętrzny (np. w ramach doradztwa rachunkowo-finansowego) może pomóc ocenić, czy firma jest gotowa na nowe obowiązki. W szczególności warto skonsultować z doradcą podatkowym: (1) ryzyko VAT przy płatnościach poza białą listą, (2) prawidłowość stosowania alternatywnych dowodów w eksporcie, (3) kalkulację akcyzy po zmianie stawek.

Nowelizacje dotyczą wszystkich przedsiębiorców korzystających z białej listy, eksportujących/importujących towary, dokonujących transakcji z podmiotami powiązanymi lub sprzedających e-papierosy. Niezależnie od branży, warto już teraz przejrzeć procedury i systemy, aby od 2027 r. działać zgodnie z nowymi przepisami. Odłożenie zmian na ostatnią chwilę może prowadzić do błędów w rozliczeniach i niepotrzebnych sankcji.