MSSF 18 i nowa fala raportowania — do czego przygotować spółki giełdowe

W dniach 20-21 października 2026 r. w Hotelu Warszawianka w Jachrance odbędzie się XIV edycja Kongresu CFO Spółek Giełdowych SEG, organizowanego przez Stowarzyszenie Emitentów Giełdowych. Bankier.pl objął wydarzenie patronatem medialnym. Program obejmuje jedenaście sesji plenarnych, dyskusje panelowe, warsztaty praktyczne oraz wieczorną galę.

Agenda jest zarazem mapą zmian, które w najbliższym czasie dotkną spółki publiczne: nowa struktura rachunku wyników według MSSF 18, konsolidacja finansowa, zmiany w raportowaniu okresowym i ich interakcja z MAR, automatyzacja procesów raportowych z wykorzystaniem AI, implementacja UKSC2 i zarządzanie ryzykiem cyber, jawność i równość wynagrodzeń, zarządzanie kosztami energii w modelu EaaS, formy zatrudniania członków zarządu oraz raportowanie według uproszczonych ESRS.

Najciekawsze nie jest jednak samo spotkanie, lecz mechanizmy, o których jego program mówi — bo te same wyzwania czekają każdą spółkę w podobnej sytuacji.

MSSF 18 zmienia sposób prezentacji wyników finansowych, wprowadzając jednolitą strukturę rachunku zysków i strat. Nakłada obowiązek klasyfikowania przychodów i kosztów do określonych kategorii: operacyjnej, inwestycyjnej, finansowej, podatku dochodowego oraz działalności zaniechanej. Wprowadza też obowiązkowe sumy częściowe.

Nowością są zdefiniowane przez kierownictwo miary wyników, dla których wymagane będą dodatkowe ujawnienia. Standard silniej wiąże prezentację wyników z modelem biznesowym jednostki — klasyfikacja niektórych przychodów i kosztów będzie zależeć od tego, jakie działania stanowią jej główną działalność. W efekcie sprawozdania mają być bardziej porównywalne, a jednocześnie lepiej odzwierciedlać ekonomiczną specyfikę spółek.

„Ważną nowością są zdefiniowane przez kierownictwo miary wyników, dla których wymagane będą dodatkowe ujawnienia” — wskazuje Paweł Zaczyński, Partner, Biegły Rewident, Grant Thornton. Konsekwencje są praktyczne: zmiana grupowania kosztów i przychodów wpływa na raportowanie okresowe oraz na relacje z bankami, które oceniają spółkę na podstawie publikowanych danych.

Zmiany w raportowaniu nie dzieją się w jednym dniu — przygotowania zaczynają się wiele miesięcy wcześniej. Poniższa lista obejmuje obszary, które warto przejść wewnątrz firmy, zanim nowe wymogi wejdą w życie.

Role i odpowiedzialności. Zmiany w prezentacji wyników muszą rozumieć nie tylko CFO i dział controllingu, ale też zespoły księgowości, konsolidacji oraz osoby przygotowujące raporty okresowe. Trzeba ustalić, kto przeklasyfikowuje poszczególne pozycje, kto zatwierdza nowe sumy częściowe i kto odpowiada za ujawnienia miar definiowanych przez kierownictwo.

Zasady klasyfikacji przychodów i kosztów do kategorii operacyjnej, inwestycyjnej, finansowej, podatku dochodowego i działalności zaniechanej. Ponieważ klasyfikacja zależy od tego, jakie działania stanowią główną działalność jednostki, gotowego szablonu nie da się przenieść z innej spółki — trzeba go wypracować na własnym modelu biznesowym.

Miary wyników definiowane przez kierownictwo. Dla każdej z nich potrzebne jest uzasadnienie oraz ujawnienia wymagane przez standard. To obszar, w którym najłatwiej o nieścisłość i późniejsze korekty.

Przypadki nietypowe. Transakcje jednorazowe, skutki przejęć czy działalność zaniechana to sytuacje, w których klasyfikacja bywa niejednoznaczna. Warto ustalić sposób ich prezentacji z góry, a nie pod presją czasu przy zamknięciu okresu.

Dane i narzędzia. Jeśli plan, wykonanie i struktura grupy są utrzymywane w kilku arkuszach, żadne narzędzie automatyzujące raportowanie nie będzie miało na czym pracować. Jak ujmuje to Grzegorz Mozol, ekspert Incube CPM: „Pilotaż bez konkretnego procesu i miary sukcesu zwykle kończy się na prezentacji”.

Podział zadań między człowieka i narzędzie. AI wychwyci nietypową pozycję, ale nie rozstrzygnie, czy to jednorazowa transakcja, czy efekt przejęcia spółki. Tę ocenę nadal wykonuje controller, który rozumie, skąd model bierze wynik.

Przegląd wewnętrzny zamiast liczenia na cudzą kontrolę. Test nowej prezentacji na danych z ostatniego okresu pozwala wychwycić błędy klasyfikacji i luki w ujawnieniach, zanim zrobi to audytor zewnętrzny, bank lub inwestor.

Obszary sąsiednie, które również pojawiają się w programie kongresu. Jawność i równość wynagrodzeń to obszar, w którym pojawiają się obowiązki pracodawcy, raportowanie luki płacowej i ryzyko pozwów pracowników. Cyberbezpieczeństwo w kontekście UKSC2 wiąże poziom bezpieczeństwa organizacji z warunkami zarządzania ryzykiem. Raportowanie według uproszczonych ESRS wymaga osobnych danych i ról. Każdy z tych obszarów trzeba zaadresować oddzielnie.

Granice outsourcingu. Zlecanie zewnętrznemu dostawcy całych procesów podatkowych — rozliczeń, JPK, dokumentacji TP — zyskuje na znaczeniu, ale odpowiedzialności nie da się przenieść: za błędy odpowiada zarząd lub CFO. Kluczowe pytanie brzmi, czy dostawca zapewnia doświadczonego partnera weryfikującego pracę narzędzi, czy tylko dostęp do modelu — wskazuje Maciej Nowicki, Tax Advisor, GARRIGUES.

Formy zatrudnienia członków zarządu. Nie każda daje spółce taki sam poziom kontroli nad relacją z członkiem zarządu. Różnice są szczególnie istotne przy zmianie warunków współpracy, rozliczaniu odpowiedzialności i szybkim zakończeniu. Wybór warto oceniać nie tylko przez pryzmat początku współpracy, ale też momentu jej zakończenia — zwraca uwagę dr Magdalena Zwolińska, Partnerka, HRLS Zwolińska&Zwoliński.

Weryfikacja danych finansowych przed publikacją to standard na rynkach publicznych. Badanie sprawozdania finansowego pozwala wychwycić błędy klasyfikacji i luki w ujawnieniach, zanim trafią one do raportu okresowego. Audyt wewnętrzny z kolei sprawdza, czy procesy raportowe faktycznie działają zgodnie z przyjętymi zasadami, a nie tylko na papierze.

Osobno warto zaplanować przegląd danych w obszarach, które dopiero wchodzą w zakres raportowania — ESG, jawność wynagrodzeń, informacja poufna. Im wcześniej dane zostaną uporządkowane, tym mniejsze ryzyko korekt i napięć w relacjach z bankami, które oceniają spółkę na podstawie publikowanych wyników.

Ta sama logika działa dla każdej spółki przygotowującej się do rozmowy z bankiem, inwestorem, audytorem lub organem kontroli: najpierw porządkuje się dane, role i procesy, a dopiero potem narzędzia i sposób prezentacji.

Kongres jest momentem, w którym nadchodzące zmiany zostają nazwane publicznie. Rzeczywista praca — uporządkowanie danych, przypisanie ról, przegląd wewnętrzny — odbywa się w firmie, na długo przed wejściem nowych regulacji w życie.