Wróć do bloga

Finanse

Dywersyfikacja przez przejęcia: co musi być gotowe, zanim grupa kupi kolejną spółkę

5 min

Zapowiedź wejścia w nowe segmenty i przejęć to dla grupy kapitałowej przede wszystkim projekt rachunkowo-finansowy. Zanim pojawi się pierwsza akwizycja, musi być gotowa spójna sprawozdawczość, wycena i dokumentacja spółek zależnych.

Dywersyfikacja przez przejęcia: co musi być gotowe, zanim grupa kupi kolejną spółkę
Zdjęcie: kaboompics (Pixabay Content License)

Co dokładnie zapowiedziała grupa spożywcza

Krajowa Grupa Spożywcza — największy podmiot w polskim sektorze rolno-spożywczym, z około 40 proc. udziałem w rynku cukru i produkcją przetworów owocowo-warzywnych — realizuje strategię rozwoju na lata 2025–2035, przyjętą w maju 2026 r. Dokument wyznacza cele środowiskowe, społeczne i w obszarze ładu korporacyjnego. Podczas kongresu Polska Moc Biznesu w Warszawie wiceminister aktywów państwowych Grzegorz Wrona wskazał, że grupa inwestuje w działalność niezwiązaną bezpośrednio z produkcją cukru, aby uniezależnić się od niestabilnej koniunktury na tym rynku.

Zapowiedziane kierunki są cztery. Pierwszy to energetyka: wytłoki buraczane, będące odpadem z produkcji cukru, mają być zamieniane na biometan we współpracy z Eneą — spółką należącą do Skarbu Państwa. Drugi to żywność specjalna: zakłady Pszczółka przygotowują się do rozpoczęcia produkcji żywności przeznaczonej dla wojska i służb, m.in. batonów energetycznych. Trzeci to nasiennictwo: grupa ma pięć spółek nasiennych, z których trzy są na etapie konsolidacji, planuje laboratorium nowych technik genomowych i docelowo jeden silny podmiot. Czwarty to przejęcia na rynku młynarskim — jak ujęła to Agnieszka Galewska z zarządu KGS, grupa ma kompetencje, ale brakuje jej zasobów, które można zwiększyć przez akwizycje.

Osobno zapowiedziano utworzenie — wspólnie m.in. z BGK — funduszu inwestycyjnego, którego celem ma być integrowanie drobnych podmiotów na rynku przetwórstwa owoców i warzyw oraz wydłużenie łańcucha wartości w tym sektorze.

Dlaczego dywersyfikacja przez przejęcia jest trudniejsza, niż wygląda

Dywersyfikacja rozłożona na kilka segmentów oznacza kilka projektów prowadzonych równolegle: inwestycję technologiczną, zmianę profilu produktu, konsolidację kilku spółek o podobnym profilu oraz akwizycje zewnętrzne. Każdy z nich ma inny horyzont, inne ryzyko i inne dane, które trzeba raportować. Rynek i właściciel patrzą wtedy nie na samą zapowiedź, ale na to, czy grupa potrafi te projekty rozliczyć — kosztowo, harmonogramowo i w sprawozdawczości.

Konsolidacja spółek zależnych to często projekt trudniejszy niż samo kupno nowego podmiotu. Trzeba ujednolicić politykę rachunkowości, uzgodnić salda wewnątrzgrupowe, uporządkować struktury właścicielskie i przygotować dokumentację połączenia. Dopiero na tak przygotowanym gruncie akwizycja nie zaburza obrazu wyniku grupy. Z kolei przy przejęciach w nowym segmencie — tu: młynarstwo — kluczowe staje się pytanie o jakość danych finansowych celu, jego zobowiązania i realność założeń wyceny.

Przygotowanie firmy do przejęcia i konsolidacji — lista kontrolna

LUDZIE I ROLE. 1) Wskazać jedną osobę odpowiedzialną za projekt (najczęściej CFO lub dyrektor finansowy) oraz rejestr warunków wstępnych z terminami i właścicielami. 2) Zapewnić udział księgowości na etapie planowania transakcji, nie dopiero przy księgowaniu rozliczenia — bez tego rozliczenie przejęcia i konsolidacja stają się osobnym, chaotycznym projektem. 3) Włączyć kontrolę wewnętrzną i audytora wewnętrznego w przegląd danych przed transakcją. 4) Wprowadzić jasny podział: kto negocjuje, kto weryfikuje dane, kto zatwierdza płatność — obejmuje to także osoby na zastępstwach i nowo zatrudnione w spółkach zależnych.

SYTUACJE NIETYPOWE. 5) Ustalić zasady dla transakcji z podmiotami powiązanymi i dla ewentualnych przekształceń spółek bezpośrednio przed transakcją — łatwo tu o błąd w wycenie i w prezentacji wyniku. 6) Opisać postępowanie przy korektach po dacie bilansowej, przy zmianie roku obrotowego oraz przy okazjonalnych wyłączeniach części działalności. 7) Sprawdzić klauzule zmiany kontroli w istotnych umowach (dostawcy, odbiorcy, dzierżawy, licencje) — ich aktywacja potrafi zmienić wartość celu po transakcji.

DANE, WYCENA I SYSTEMY. 8) Przygotować pakiet danych finansowych według jednego standardu (sprawozdania, uzgodnienia, komentarze do odchyleń) dla wszystkich spółek objętych konsolidacją. 9) Udokumentować metodologię wyceny i jej założenia: prognozy, stopę dyskontową, scenariusze. 10) Uporządkować kwestie kadrowe i rozliczenia z ZUS w spółkach zależnych oraz rozliczenia podatkowe, które wpływają na wynik i na aktywa z tytułu odroczonego podatku. 11) Zebrać dane ESG — zużycie energii, emisje, wodę, odpady — w formie umożliwiającej ich raportowanie i przedstawienie przy finansowaniu; strategia ESG na lata 2025–2035 bez danych źródłowych pozostaje deklaracją. 12) Sprawdzić, czy systemy sprawozdawcze w spółkach zależnych pozwalają na terminowe przekazanie pakietu konsolidacyjnego — samo „znanie zasady” bez sprawnego narzędzia nie wystarczy.

PRZEGLĄD WEWNĘTRZNY. 13) Zrobić wewnętrzny przedsiębiorstwo przed sprzedażą lub przed kupnem: test spójności danych, przegląd zobowiązań warunkowych, poręczeń i zabezpieczeń. 14) Powtórzyć ten przegląd po zamknięciu transakcji — na poziomie nowej struktury, gdy pojawiają się salda wewnątrzgrupowe i nowe ryzyka. 15) Ustalić, kto i kiedy raportuje zarządowi o statusie integracji, i włączyć ten raport do standardowego pakietu zarządczego.

Rola due diligence i badania planów połączeń

Due diligence finansowe odpowiada na pytanie, czy liczby celu są kompletne i spójne, a due diligence podatkowe i prawne — czy nie ma zobowiązań, które zmienią cenę lub wynik po transakcji. To inny produkt niż badanie sprawozdania finansowego: badanie potwierdza zgodność sprawozdania z przepisami i standardami, due diligence ocenia ryzyko z punktu widzenia kupującego.

Przy łączeniu spółek z grupy dochodzi badanie planu połączenia przez biegłego rewidenta oraz dokumentacja, którą trzeba przygotować po stronie zarządu. Im wcześniej dane są ujednolicone, tym krótszy i tańszy jest ten etap — a zarząd dostaje policzalną podstawę decyzji zamiast szacunków.

Wnioski dla każdej firmy rozważającej akwizycję

Ta sama logika dotyczy każdej grupy, która rośnie przez przejęcia — niezależnie od branży. Inwestor, bank finansujący czy kontrahent pyta o to samo: czy dane finansowe są spójne, czy wycena ma udokumentowane założenia, czy zobowiązania warunkowe są znane i czy struktura właścicielska nie kryje niespodzianek.

Dywersyfikacja jest odpowiedzią na ryzyko jednego rynku, ale sama wprowadza nowe ryzyka: kilka spółek do skonsolidowania, nowe segmenty i nowych partnerów. Firma, która przygotuje dane, procesy i dokumentację przed pierwszą transakcją, płaci za kolejne akwizycje mniej — zarówno kosztowo, jak i reputacyjnie.

Źródło i kontekst

Tekst powstał na podstawie analizy zagadnienia oraz informacji omówionych m.in. w artykule opublikowanym przez Bankier.pl:

Krajowa Grupa Spożywcza zmienia strategię. Wchodzi w energetykę i planuje przejęcia

Materiał stanowi autorskie omówienie zagadnienia i ma charakter wyłącznie informacyjny. Nie stanowi porady prawnej, podatkowej ani ubezpieczeniowej.

Artykuł został opracowany przy wsparciu narzędzi sztucznej inteligencji na podstawie wskazanego źródła i zatwierdzony przed publikacją.