Ile podatków jest w litrze paliwa i co to oznacza dla rozliczeń firm

Według zestawienia Weekly Oil Bulletin Komisji Europejskiej średni udział podatków w końcowej cenie paliwa w całej Unii Europejskiej wynosi blisko 47 proc. dla benzyny i 40 proc. dla oleju napędowego. Polska wypada poniżej tej średniej: podatki odpowiadają za blisko 42 proc. ceny benzyny Pb95 i niemal 38 proc. ceny oleju napędowego.

Jak podaje portal Money.pl, średnie ceny w Polsce to 7,97 zł za litr benzyny Pb95 i 9 zł za litr oleju napędowego. Z tych kwot do budżetu państwa trafia odpowiednio 3,31 zł i 3,63 zł.

Struktura ceny wygląda tak: w benzynie Pb95 4,19 zł to koszt zakupu paliwa w rafinerii, akcyza to 1,53 zł, VAT – 1,49 zł, opłata paliwowa – 0,21 zł, opłata emisyjna – 0,08 zł, a marża detaliczna – 0,47 zł na litrze. W dieslu koszt zakupu w rafinerii to średnio 5,29 zł, VAT – 1,68 zł, akcyza – 1,16 zł, opłata paliwowa – 0,45 zł, opłata emisyjna – 0,08 zł, a marża detaliczna – 0,34 zł.

Najwyższy udział podatków w cenie benzyny ma Malta – ponad 56 proc. (dla diesla 54 proc.), gdzie jednocześnie paliwo jest najtańsze w UE (1,34 euro za litr benzyny, 1,21 euro za litr diesla). Najniższy udział notują Szwecja (blisko 29 proc.), Cypr (38 proc.) i Bułgaria (38,5 proc.). W dieslu drugie miejsce po Malcie zajmują Włochy (43 proc.), a trzecie Belgia (42,5 proc.).

To, jak zbudowana jest cena paliwa, przekłada się na marże i planowanie. Akcyza oraz opłaty – paliwowa i emisyjna – są w cenie kwotą stałą na litr, VAT zależy od wartości sprzedaży, a koszt zakupu w rafinerii zmienia się razem z rynkiem ropy. Gdy podatki i opłaty zajmują tak dużą część ceny, pole manewru przy wahaniach notowań jest ograniczone.

Z danych wynika, że o cenie na pylonie nie decydują wyłącznie notowania ropy i kurs dolara. Program „CPN”, który obniżał VAT i akcyzę, przełożył się na spadek opłat za tankowanie o ponad złotówkę na litrze – co pokazuje skalę wpływu samych obciążeń podatkowych.

Po pierwsze — role i ludzie. Strukturę ceny i sposób jej rozliczania powinien rozumieć nie tylko właściciel i księgowość, ale też osoby wystawiające faktury i dokumenty sprzedaży, pracownicy obsługi na stacji oraz osoby odpowiedzialne za zakup paliwa do floty. Warto objąć szkoleniem nowo zatrudnionych i osoby na zastępstwach, bo najczęściej błędy pojawiają się właśnie przy przekazywaniu obowiązków.

Po drugie — sytuacje nietypowe. Procedura powinna przewidywać korekty faktur, zwroty i reklamacje, sprzedaż w okresie promocji, tankowanie do własnych zbiorników oraz zmiany cen w ciągu dnia. Osobno trzeba uwzględnić zmiany stawek i wysokości poszczególnych opłat, które wymuszają aktualizację cenników i rozliczeń.

Po trzecie — system i narzędzia. Same szkolenia nie wystarczą, jeśli system sprzedaży nie rozbija ceny na komponenty: koszt zakupu, akcyzę, VAT, opłatę paliwową i emisyjną oraz marżę. Warto sprawdzić, czy ewidencja pozwala uzgodnić sprzedaż z rozliczeniem akcyzy i podatku VAT, czy kasy i oprogramowanie pracują na aktualnych stawkach oraz czy wystawiane dokumenty zawierają prawidłowe kwoty podatku. Bez tego pracownik nie ma technicznej możliwości rozliczyć sprzedaży poprawnie, nawet gdy zna zasady.

Po czwarte — przegląd wewnętrzny. Zamiast czekać na kontrolę zewnętrzną lub pytania inwestora, warto cyklicznie sprawdzać u siebie zgodność rozliczeń: uzgadniać sprzedaż z deklaracjami, testować kwoty akcyzy, VAT i opłat oraz porównywać deklarowane marże ze strukturą ceny. Taki wewnętrzny przegląd procesu sprzedaży i kontroli wewnętrznej pozwala wychwycić słabe punkty, zanim zrobi to organ zewnętrzny.

Przy zakupie udziałów w firmie paliwowej lub transportowej due diligence obejmuje zwykle weryfikację danych finansowych: czy deklarowane przychody i marże odpowiadają rzeczywistej strukturze ceny, czy akcyza, VAT i opłaty były rozliczane zgodnie z ewidencją oraz czy nie występują korekty, które zmieniłyby obraz wyników. Pomocne jest porównanie danych z systemu sprzedaży z deklaracjami podatkowymi.

Podobną rolę pełni badanie sprawozdania finansowego oraz audyt wewnętrzny – pozwalają sprawdzić, czy to, co pokazuje raportowanie, zgadza się z tym, co faktycznie dzieje się w sprzedaży i rozliczeniach.

Ten przykład pokazuje mechanizm, który dotyczy nie tylko paliw. W każdej branży, w której podatki i opłaty stanowią dużą część ceny produktu, marża jest wrażliwa, a błąd w rozliczeniu — kosztowny.

Logika jest ta sama przy rozmowie z funduszem, inwestorem prywatnym, bankiem czy kontrahentem oraz w razie kontroli organu: przejrzysta ewidencja, spójne rozliczenia i wewnętrzny przegląd procesów. To one decydują, czy dane, które firma pokazuje na zewnątrz, obronią się przy weryfikacji.